รัฐบาลไทยเข้าใจมานานว่าอาหารคือทูตชาติที่ทรงพลังที่สุด โครงการ “ครัวไทยสู่โลก” ที่เริ่มต้นตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2000 มุ่งเปิดร้านอาหารไทยทั่วโลก แต่ยุทธศาสตร์นี้พบชีวิตใหม่เมื่อโซเชียลมีเดียเข้ามาครองการกระจายข้อมูล ปัจจุบันการโปรโมตอาหารไม่ต้องพึ่งการเปิดร้านจริงที่ใช้ทุนมหาศาล แต่ใช้การเข้าถึงของโพสต์เดียวที่เจาะเข้าบ้านหลายล้านหลัง สถานทูตไทยในหลายประเทศหันมาร่วมมือกับอินฟลูเอนเซอร์ท้องถิ่นให้ลองชิมเมนูอย่างข้าวเหนียวมะม่วงและผัดกะเพรา เป็นการทูตสาธารณะที่ละมุนแต่ได้ผล โซเชียลมีเดียกลายเป็นสนามรบการสร้างภาพลักษณ์ประเทศที่แยบยล
ปรากฏการณ์ข้าวเหนียวมะม่วงกับพลังไอดอลระดับโลก
โมเมนต์ที่พิสูจน์พลังไวรัลอาหารไทยชัดที่สุดคือปรากฏการณ์ “ข้าวเหนียวมะม่วง” ที่จุดชนวนโดยศิลปินไทยระดับโลก ลลิษา “ลิซ่า” แบล็กพิงก์ เมื่อลิซ่าโพสต์วิดีโอสั้นกินของหวานในตำนานนี้ ยอดสั่งซื้อพุ่งพรวดทันที พ่อค้าแม่ค้าในตลาดแทบรับออเดอร์ออนไลน์ไม่ไหว ปรากฏการณ์นี้ชี้ว่าความเชื่อมโยงระหว่างเคป๊อป อัตลักษณ์ไทย และอาหาร สร้างพลังมหาศาล โซเชียลมีเดียทำให้แฟนคลับเลียนแบบไลฟ์สไตล์ไอดอลด้วยวิธีง่ายที่สุดคือสั่งอาหารเหมือนกัน นี่คือการทูตอาหารที่รัฐไม่ได้วางแผน แต่กลับมีผลกว้างขวางและรวดเร็วที่สุดในการขายอัตลักษณ์อาหารไทยให้โลก
การกระจายแผนที่อาหารใหม่: ยกระดับชนบท
ก่อนยุคโซเชียลมีเดีย การท่องเที่ยวอาหารไทยกระจุกตัวที่กรุงเทพฯ เชียงใหม่ และภูเก็ต ปัจจุบันแพลตฟอร์มดิจิทัลกระจายโอกาสทางเศรษฐกิจสู่ภูมิภาคที่ถูกละเลย คอนเทนต์เกี่ยวกับอาหารอีสานหรืออาหารใต้ได้รับเวทีเท่าเทียมกับอาหารภาคกลาง วิดีโอที่นำเสนอความพิเศษของข้าวซอยเหนือหรือแกงไตปลาใต้ดึงดูดนักผจญภัยด้านอาหารที่โหยหาสิ่งใหม่ โซเชียลมีเดียคือเครื่องมือทำแผนที่ใหม่ของการท่องเที่ยวอาหาร นักท่องเที่ยวยอมเดินทางหลายชั่วโมงเพื่อลองอาหารที่เห็นใน Reels ผลักดันเศรษฐกิจท้องถิ่นให้เติบโตอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม
ต้านทานความเป็นใหญ่ของอาหารตะวันตกด้วยคอนเทนต์สร้างสรรค์
ท่ามกลางวัฒนธรรมอาหารจานด่วนตะวันตกที่หลั่งไหล โซเชียลมีเดียคือป้อมปราการปกป้องอัตลักษณ์อาหารเอเชียโดยเฉพาะไทย ครีเอเตอร์ท้องถิ่นนำเสนอกรรมวิธีทำน้ำพริกที่ซับซ้อนและคุณค่าทางโภชนาการสูง โต้กลับวาทกรรมที่ว่าอาหารสุขภาพและทันสมัยต้องมาจากตะวันตก คอนเทนต์ “คลีนอีทติ้ง” ที่ใช้ส่วนผสมไทยเริ่มเป็นที่นิยมในกลุ่มคนเมืองรุ่นใหม่ การให้ความรู้เรื่องสมดุลรสเปรี้ยว หวาน เค็ม เผ็ด ในอาหารไทยถูกนำเสนอเป็นอินโฟกราฟิกและแอนิเมชันน่าสนใจใน Instagram Story ผลคือคนรุ่นใหม่เปลี่ยนมุมมอง อาหารไทยไม่ใช่อาหารบ้านนอกตกยุค แต่เป็นเมนูที่เปี่ยมปรัชญา ทันสมัย และน่าภาคภูมิใจบนเวทีโลก [ลิงก์: https://www.nationthailand.com]
การกระตุ้นการส่งออกเครื่องปรุงและวัตถุดิบ
ผลกระทบต่อเนื่องจากคอนเทนต์อาหารไทยที่แพร่หลายคือความสนใจของคนทั่วโลกในการปรุงอาหารไทยเอง วิดีโอสอนทำต้มยำหรือแกงเขียวหวานโดยครีเอเตอร์ไทยและต่างชาติทำให้ความต้องการเครื่องแกงสำเร็จรูป พริกแกง และน้ำปลาไทยในตลาดโลกสูงขึ้น ผู้ใช้โซเชียลมีเดียในต่างประเทศที่หาตะไคร้หรือใบมะกรูดสดยากหันมาใช้ผลิตภัณฑ์ส่งออกไทยจากซูเปอร์มาร์เก็ตเอเชีย นี่คือห่วงโซ่สมบูรณ์แบบ: คอนเทนต์สร้างความอยาก ความอยากนำไปสู่การลองทำ และการลองทำต้องใช้วัตถุดิบส่งออก โซเชียลมีเดียกลายเป็นเครื่องจักรส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศที่มีประสิทธิภาพสูงสุดสำหรับสินค้าเกษตรไทย
