CKD Clinic: นวัตกรรมชะลอไตเสื่อมที่เปลี่ยนโฉมการดูแลผู้ป่วยไตในไทย

การล้างไต หรือการฟอกเลือด เคยเป็นทางเลือกสุดท้ายสำหรับผู้ป่วยโรคไตระยะสุดท้ายในประเทศไทย แต่ปัจจุบัน กระทรวงสาธารณสุขได้พลิกโฉมแนวทางการดูแล โดยหันมาให้ความสำคัญกับ การป้องกันและการชะลอความเสื่อมของไต ผ่านโครงการ “CKD Clinic” หรือ คลินิกชะลอไตเสื่อม ที่ให้การดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะ 3-5 ด้วยทีมสหวิชาชีพ เพื่อชะลอความเสื่อมของไต ป้องกันการเข้าสู่ระยะไตวายสุดท้าย และลดความจำเป็นในการล้างไต

ทำไม CKD Clinic ถึงสำคัญ?

ปัจจุบันประเทศไทยมีผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกระยะรวมกันกว่า 1.16 ล้านคน และในจำนวนนี้มีเกือบ 100,000 ราย ที่ต้องเข้ารับการฟอกเลือดหรือล้างไตทางช่องท้องเป็นประจำ การล้างไตไม่เพียงแต่สร้างความทุกข์ทรมานให้ผู้ป่วย แต่ยังสร้างภาระค่าใช้จ่ายมหาศาล โดยเฉพาะการฟอกไตซึ่งมีค่าใช้จ่ายกว่า 10,000 ล้านบาทต่อปี และการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังอีกราว 1,000 ล้านบาทต่อปี

CKD Clinic จึงถูกออกแบบมาเพื่อ ชะลอการเสื่อมของไต ซึ่งจากข้อมูลของกระทรวงสาธารณสุข การดูแลผู้ป่วยผ่านคลินิกนี้สามารถ ชะลอระยะเวลาการล้างไตได้นานถึง 7 ปี ซึ่งหมายความว่าผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และประเทศประหยัดค่าใช้จ่ายได้อย่างมหาศาล

ทีมสหวิชาชีพ: หัวใจของความสำเร็จ

จุดแข็งของ CKD Clinic คือการใช้ ทีมสหวิชาชีพ ประกอบด้วย แพทย์เฉพาะทางโรคไต พยาบาลเฉพาะทาง นักโภชนาการ และเภสัชกร ร่วมกันดูแลผู้ป่วยแบบ องค์รวม ตั้งแต่การประเมินภาวะโภชนาการ การปรับอาหารให้เหมาะสมกับระยะของโรค การทบทวนยาเพื่อหลีกเลี่ยงยาที่เป็นพิษต่อไต ไปจนถึงการให้ความรู้และกำลังใจในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

นพ.สกานต์ บุนนาค รองอธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า การประชุมเชิงปฏิบัติการ Case Manager CKD Clinic ปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ที่จัดขึ้นระหว่างวันที่ 30 เมษายน – 1 พฤษภาคม 2569 ที่โรงพยาบาลราชวิถี มีเป้าหมายเพื่อ พัฒนาศักยภาพของ Case Manager ให้มีความรู้ ทักษะ และสมรรถนะในการดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังแบบครบวงจร ตั้งแต่การคัดกรอง ชะลอไตเสื่อม ไปจนถึงการเตรียมความพร้อมก่อนการบำบัดทดแทนไต

ผลลัพธ์ที่จับต้องได้

จากการดำเนินงาน CKD Clinic พบว่าผู้ป่วยที่เข้าร่วมโครงการมี การชะลอความเสื่อมของไตได้อย่างมีนัยสำคัญ มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ลดอัตราการตาย และลดค่าใช้จ่ายในการรักษาระยะยาว กระทรวงสาธารณสุขได้ขยายการจัดตั้ง CKD Clinic ไปยัง โรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไป โรงพยาบาลชุมชน และโรงพยาบาลในสังกัดกรุงเทพมหานคร ทั่วประเทศ เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถเข้าถึงบริการได้อย่างเท่าเทียม